"QR kod" dediğimizde çoğumuzun aklına tek bir kare desen gelir. Oysa QR kodun mucidi Japon firması Denso Wave yıllar içinde farklı ihtiyaçlar için birden çok QR kod türü geliştirdi: standart QR'dan minik Micro QR'a, dikdörtgen rMQR'dan şifreli SQRC'ye kadar. Bu rehberde tüm QR kod çeşitlerini, farklarını ve hangisini ne zaman kullanmanız gerektiğini açıklıyoruz.

QR Kod Model 1 ve Model 2

QR Kod Model 1, 1994'te tanıtılan ilk sürümdür. En fazla 14. versiyona (73×73 modül) kadar çıkar ve yaklaşık 1.167 rakam saklayabilir. Bugün neredeyse kullanılmaz; tarihsel öneme sahiptir.

QR Kod Model 2 ise Model 1'in geliştirilmiş hâlidir ve bugün dünyada kullanılan standart QR koddur. İçine eklenen "hizalama desenleri" (alignment pattern) sayesinde kod eğri bir yüzeye basılsa veya açılı/bozuk okutulsa bile rahat okunur. En fazla 40. versiyona (177×177 modül) kadar çıkar ve yaklaşık 7.089 rakam saklayabilir. Telefonunuzun kamerasıyla okuttuğunuz hemen her QR kod Model 2'dir.

QRKod.com.tr dahil tüm modern QR kod araçları Model 2 üretir. "Asıl QR kod" budur; pazarlama, menü, kartvizit, WiFi gibi tüm günlük kullanımlar için doğru tür Model 2'dir.

Micro QR Kod

Micro QR, çok küçük alanlara sığması için tasarlanmış kompakt bir QR türüdür. Standart QR'da üç olan konum belirleme deseni (köşe gözü) Micro QR'da yalnızca birdir; kenar boşluğu da daha azdır. Bu sayede çok küçük basılabilir.

Versiyonlar: M1–M4 (11×11 ila 17×17 modül)
Kapasite: En fazla yaklaşık 35 rakam ya da 21 harf (M4)
Durum: Patent hakları serbest bırakılmıştır (JIS standardı, 2004)

Kullanım: elektronik bileşenler, küçük etiketler gibi yer kısıtının çok olduğu ve az veri gerektiren durumlar. iPhone kameraları Micro QR'ı okuyabilir; Android tarafında destek cihaza göre değişebilir.

rMQR Kod (Dikdörtgen Micro QR)

rMQR (Rectangular Micro QR), ince ve uzun alanlara sığması için geliştirilmiş dikdörtgen bir QR türüdür. 2022'de ISO standardı olarak onaylanmıştır.

Şekil: Dikdörtgen (7×43 ila 17×139 modül)
Kapasite: Yaklaşık 361 rakama kadar
Amaç: Kablo, ince ürün, dar ambalaj gibi standart karenin sığmadığı yerler

Önemli not: rMQR'ı telefonların yerleşik kamerası genellikle okuyamaz; çoğu zaman özel bir tarayıcı uygulaması veya endüstriyel el terminali gerekir. Bu yüzden tüketiciye yönelik pazarlama QR'ı için uygun değildir; daha çok endüstriyel etiketleme ve lojistik için anlamlıdır.

SQRC (Güvenli QR Kod)

SQRC (Secure QR Code), tek bir kod içinde iki tür veri taşır: herkese açık ve gizli (şifreli). Dışarıdan standart bir QR'dan ayırt edilemez. Gizli veriye yalnızca doğru kriptografik anahtara sahip özel okuyucular erişebilir; sıradan bir telefon yalnızca açık kısmı görür, gizli verinin varlığını bile fark etmez.

Kullanım: bilet sahteciliğini önleme, sağlıkta kişisel veri koruma, lojistikte iç/dış bilgi ayrımı. SQRC, Denso Wave'in lisanslı bir teknolojisidir ve üretimi ile okunması özel araç/donanım gerektirir; bağımsız bir web aracıyla üretilemez.

FrameQR

FrameQR, kodun ortasında serbestçe görsel, illüstrasyon veya fotoğraf yerleştirilebilen bir "çerçeve/tuval" alanı sunan tasarım odaklı bir QR türüdür. Standart bir QR'a logo eklemekten farkı, bu alanın şekil ve renk olarak çok daha esnek olmasıdır. FrameQR de Denso Wave'in Q platformu üzerinden üretilen lisanslı bir üründür.

Pratikte: günlük kullanımda standart QR koda hata düzeltme (error correction) sayesinde merkeze logo eklemek çoğu ihtiyacı zaten karşılar — QRKod.com.tr'de Pro ile logolu QR oluşturmak buna örnektir.

Hangi QR kod çeşidini kullanmalıyım?

Pazarlama, menü, kartvizit, WiFi, kampanya (telefonla okutulacak her şey): Standart QR (Model 2). Evrensel okunur, ücretsiz, doğru tercih.
Logolu/markalı görünüm: Standart QR + merkez logo (hata düzeltme ile). FrameQR'a gerek yok.
Çok küçük alan, az veri: Micro QR (niş).
İnce/uzun endüstriyel etiket: rMQR (özel tarayıcı gerektirir).
Sahteciliğe karşı gizli veri: SQRC (özel okuyucu + lisans gerektirir).

Özet

QR kodun pek çok çeşidi olsa da günlük ve ticari kullanımın %99'u için doğru cevap standart QR koddur (Model 2) — çünkü herkesin telefonu onu okur. Micro QR, rMQR, SQRC ve FrameQR ise özel senaryolar (endüstriyel etiketleme, güvenlik, özel tasarım) için geliştirilmiş, çoğu zaman özel okuyucu veya lisanslı yazılım gerektiren türlerdir. İhtiyacınız telefonla okutulacak bir QR ise, QRKod.com.tr ile saniyeler içinde standart (Model 2) QR kodunuzu oluşturabilirsiniz.