QR kod sözlüğü

QR kodlarla çalışırken karşılaşılan terimlerin kısa ve net tanımları. Rakam içeren bilgiler QR standardına (ISO/IEC 18004) dayanır. Son güncelleme: 13 Ekim 2026.

QR kod: Quick Response kısaltmasıdır. Bilgiyi hem yatay hem dikey yönde saklayan iki boyutlu bir koddur. 1994'te Denso Wave tarafından geliştirilmiştir ve ISO/IEC 18004 standardıyla tanımlıdır. QR kod nedir →
Karekod: QR kodun Türkçede yaygın kullanılan adıdır. Günlük dilde ikisi aynı anlamda kullanılır. Bankacılıkta geçen TR Karekod ise ödeme için ayrı bir standarttır.
Statik QR kod: Bilginin (adres, metin, telefon) doğrudan kodun desenine yazıldığı QR kodudur. Basıldıktan sonra içeriği değiştirilemez ve taramaları ölçülemez.
Dinamik QR kod: Desende bilgi yerine kısa bir yönlendirme adresi bulunan QR kodudur. Kod okutulunca yönlendirme hizmeti kullanıcıyı hedefe götürür; hedef değiştirilebilir ve taramalar ölçülebilir. Dinamik QR kod →
Payload (yük): QR kodun taşıdığı gerçek veridir: bir web adresi, bir vCard, bir Wi-Fi bilgisi veya düz metin. Basılı kodun payload'ı değiştirilemez; değişebilen yalnızca yönlendirmenin hedefidir. Basılı QR çalışmıyorsa →
Modül: QR kodu oluşturan en küçük kare noktadır. Kodun boyutu ve okunabilirliği, bir modülün baskıda ne kadar yer kapladığına bağlıdır.
QR sürümü: Kodun büyüklüğünü belirler. Sürüm 1 yirmi bir kere yirmi bir modüldür, her sürümde kenar dört modül artar ve en büyük sürüm 40, yüz yetmiş yedi kere yüz yetmiş yedi modüldür. Veri arttıkça gereken sürüm büyür.
Quiet zone (sessiz bölge): Kodun dört kenarındaki boş çerçevedir. Standart en az dört modül genişliğinde boşluk ister; bu alana başka grafik veya renk girerse okuyucu kodu bulamayabilir. QR kod boyutu hesaplayıcı →
Hata düzeltme: Kodun bir kısmı kirlenmiş, yırtılmış veya logoyla kapanmış olsa bile okunabilmesini sağlayan Reed-Solomon yöntemidir. Dört düzeyi vardır: L yaklaşık yüzde 7, M yüzde 15, Q yüzde 25 ve H yüzde 30'a kadar kayıp telafi eder. Yüksek düzey kodu daha yoğun yapar.
Bulucu desen (finder pattern): Üç köşedeki büyük iç içe karelerdir. Okuyucu kodun konumunu, yönünü ve boyutunu bunlardan anlar.
Kontrast: Desen ile zemin arasındaki açıklık farkıdır. Koyu desen ve açık zemin en güvenlisidir; açık renkli desen veya koyu zemin bazı okuyucularda sorun çıkarır. Renk ve logo rehberi →
vCard: Kişi bilgisini (ad, telefon, e-posta, firma) taşıyan standart dosya biçimidir. QR içine doğrudan gömülürse kişi telefona tek dokunuşla eklenir, ancak bilgi değiştirilemez. vCard QR kod →
Wi-Fi QR kodu: Ağ adı, şifre ve güvenlik türünü taşıyan bir metin biçimini kullanır. Telefon kodu okutunca ağa bağlanmayı önerir. Şifre kodun içinde olduğu için kodu görenler şifreyi de öğrenebilir. Wi-Fi QR kod →
TR Karekod (FAST): Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın ödeme için belirlediği karekod standardıdır. Banka uygulaması okutunca IBAN, alıcı adı ve tutar otomatik dolar. IBAN'ı kopyalatan sıradan IBAN QR'dan farklıdır. FAST karekod nedir →
GS1 Digital Link: Ürünün barkod numarasını (GTIN) bir web adresinin içine yerleştiren GS1 standardıdır. Aynı kod hem kasada ürünü tanıtır hem telefonla ürün sayfasını açar. GS1 destekli QR kod →
GTIN: Global Trade Item Number. Ürünü dünya genelinde tanımlayan barkod numarasıdır; EAN-13 en yaygın biçimidir.
UTM parametresi: Adrese eklenen ve trafiğin nereden geldiğini analiz araçlarına bildiren etiketlerdir (kaynak, ortam, kampanya). QR kampanyalarında hangi baskının ne kadar trafik getirdiğini ayırmak için kullanılır.
SVG (vektör): Boyuttan bağımsız, kalite kaybetmeden büyütülebilen görsel biçimidir. Afiş ve tabela gibi büyük baskılarda PNG yerine tercih edilir. PNG mi SVG mi →
DPI: Baskıda inç başına nokta sayısıdır. Küçük baskılarda QR görselinin yeterli DPI'a sahip olması, modüllerin keskin çıkmasını sağlar.
Kısa bağlantı / yönlendirme: Uzun bir adresi kısa bir adrese bağlayan ve okutulduğunda gerçek hedefe yönlendiren hizmettir. Dinamik QR'ın temelidir; hedefi yalnızca hesabın sahibi değiştirebilir.
Quishing: QR kod üzerinden yapılan oltalama saldırısıdır. Sahte bir QR zararlı bir adrese götürür. Bilinmeyen kodları okutmadan önce göründüğü adrese bakmak korunma yoludur. QR kod güvenli mi →
DataMatrix: Küçük yüzeylerde yaygın kullanılan başka bir iki boyutlu koddur (ISO/IEC 16022). İlaç ve elektronik üretiminde sık görülür; QR kodla uyumlu değildir.
NFC: Yakın alan iletişimidir. Telefonu etikete yaklaştırarak okuma yapılır; QR kodun aksine kamera gerektirmez ama özel etiket ister. NFC mi QR mı →